اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
79
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
فى السماء ان الله تعالى ابغض فلانا فابغضوه فيبغضه اهل السماء ثم يوضع له البغض على وجه الماء فلا يشربه بر او فاجر الا ابغضه . و ديگر معنى آن بود كه خداى تعالى دعاى ايشان مستجاب گرداند چنان كه پيغامبر گفت عليه السلام : رب ذى طمرين اشعث اغبر لا يؤبه له و لا يزوج له المنعمات و لا يفتح له السدد لو اقسم على الله لابره . و از اين بزرگتر محلى چه باشد بنده را كه به جايگاهى رسد كه خداى تعالى سوگند او را نخواهد كه تباه كند ، و هرچه وى مراد كند همان كند . و اندر اين لفظ كه پيغامبر صلى الله عليه گفت : لو اقسم على الله لابره . اگر سوگند خورد بر خداى عز و جلّ راستگوى گرداندش ، دليل است كه اين بنده خود اين نكند كه اگر بكردى گفتى : كه اگر چنين كند فايده نبودى . پس هرچند اوليا را محل بيشتر گردد نزديك حق عز و جلّ ايشان را باحرمتتر گرداند . و هرچه حرمت بيش گردد حشمت بيش گردد ، و هرچه حشمت بيش گردد ، انبساط كم گردد . چه كثرت انبساط نشان بعد است . هركه قريبتر باحشمتتر . چنان كه فضيل عياض گويد : جوانى را ديدم در عرفات كه اندر وى فراست خير بردم . همه دعا مىكردند وى خاموش . فراز رفتم گفتم لو سألت الله شيئا لعل الله تعالى يرحم هؤلاء ببركة دعائك . قال انى اذا لمحتشم قلت لا بد فان الوقت قد فات فاخرج يديه من عباءته كالمحتشم كلما اراد ان يرفع يديه استرخت يداه حتى رفعهما بعد مدة فقال يا رب فقبل ان يصل الراء بالباء سقط مغشيا عليه فحركته فاذا هو ميت فقلت عملت فى دمك يا سيدى . اين در عرف خلق خود همه ظاهر است كه هركه به ملوك نزديكتر باحرمتتر و باحشمتتر ، و هركه دور تر گستاختر و بىادبتر ، زيرا كه دوران از سر ملوك خبر ندارند ، گستاخى ايشان از جهل بود . و نزديكان از سر خبر دارند ، گستاخى نيارند كردن . و ديگر معنى آن باشد كه چون ايشان را به نزديك حق تعالى مقدار بزرگ شود هيبت ايشان در خلق بزرگ شود تا خلق از ايشان مىترسند ، و ايشان را خود از خلق خبر نباشد . و در حكايت آوردهاند كه پيرى بگذشت به جايى . كودكان بازى